A to Polska właśnie….

748260558-cicha-noc-plakat

recenzja filmu ukazała się w „jednodniówce”, która powstała z okazji oficjalnej wizyty Piotra Domalewskiego w Łomży

Dlaczego „Cicha noc” reżysera Piotra Domalewskiego zdobyła na 42. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych główną nagrodę? Wiele osób zadawało sobie to pytanie. Mało komu znany debiutujący reżyser, bardzo znani i mniej znani aktorzy, tematyka dość prozaiczna w dobie wielkich produkcji o wielkich ludziach… Czym ujęła gdyńskie jury młodzieżowe i profesjonalne ta kameralna opowieść?

Kiedy obejrzymy film, odpowiedź jest prosta – niezwykłością i zwyczajnością. Inaczej zinterpretuje ją człowiek z wielkiego miasta, inaczej spojrzy na nią ktoś z przesławnej Polski B, która wcale nie leży po prawej stronie Wisły. Ona jest tuż za granicą Warszawy, Wrocławia, Krakowa czy Olsztyna.

Dla widza ze stolicy kraju historia Adama będzie opowieścią z pogranicza science fiction i świata rzeczywistego. Niby realistyczna, a jednak nierealna. Mieszkaniec Warszawy nie musi wyjeżdżać do Holandii, by pracować fizycznie jako „budowlaniec”. Stawia wieżowce na miejscu. W rodzinie głównego bohatera Adama wyjazdy za granicę w poszukiwaniu zarobku to stały element życiorysu niejednego z członków. Wszyscy realizują Sienkiewiczowską wizję wędrówki „za chlebem”, jednak w wydaniu z XXI wieku. Co jeszcze zadziwi wielkomiejskiego obywatela?

Na pewno przyjazd Adama do kraju na jeden dzień. Można wytłumaczyć, że tym dniem jest Wigilia, ale żeby nie zostać na pierwszy dzień świąt Bożego Narodzenia…? Zadziwia sposób bycia bohaterów. Przyjeżdża z Holandii najstarszy syn, a euforii brak, witają się z nim spokojnie, bez entuzjazmu… Wódkę wylewa się za okno, a mężczyźni są pijani, dziadek nadrabia za wszystkich z nawiązką. Przy robieniu wspólnej fotografii zamiast „cziiis”, mówią „Henio”. W obejściu, na gumnie, podwórzu, leży dużo błota, przez które trudno przejść. Wielkomiejski obywatel może zaakceptuje pomysł Adama ręcznego wyrównania rachunków pomiędzy członkami rodziny, bo skojarzy mu się to z rycerskością. Wszyscy powinni bronić kobiety. Czasami się uśmiechnie, bo dojrzy w kadrach i wypowiedziach humor, może i czarny, ale wywołujący śmiech. I będzie zachwycony. Spodoba mu się pomysł sprzedaży starego domu, bo i tak w nim nie mieszka, a interes wydaje się być odpowiednio sfinansowany. Wizja Polski, łączącej różne elementy historii i kultury ze współczesnością sprawi, iż film ten uzna za wybitny.

Kto wie, może tak myślało gdyńskie jury?

Tymczasem ludzie mieszkający na terenach zwanych prowincją, obejrzą film o sobie, o swojej wsi, znajomych, rodzinie. Tak, w tej rodzinie od lat jeżdżą na saksy i nawet domu nowego nie postawili. Tak, to temu, z tej chaty brat podprowadził narzeczoną, tak, to tamta wyjechała do miasta i zasuwa na kasie w sklepie. Na tym podwórku nie położyli bruku, na tamtym szopa, pamiętająca wczesnego Gomułkę. Pijemy wódę?! Jasne, pijemy, przecież święta. Podpici idziemy do kościoła na pasterkę?! Oczywiście, że idziemy, jak nie iść?! Czasami wyglądamy śmiesznie? A jak mamy wyglądać, jeśli ciągle się z nas śmiejecie! Dopiero w dalekiej Holandii ktoś potrafi nas docenić! Dla was jesteśmy tylko „słoikami”, „wieśniakami” z przeszłością umazaną błotem.

To nie science fiction, to polska rzeczywistość. Taka Polska też istnieje. Być może, jest jej nawet więcej niż owej z pierwszych stron portali i newsów telewizyjnych. Tu nie urządza się pikiet w obronie sądów. Mało kogo zainteresuje feminizm i czy umieścić tęczę na pl. Zbawiciela w Warszawie, bo dla tych ludzi tęcza to zjawisko po burzy, a nie symbol. W tej Polsce ludzie walczą o byt, a rodzina nadal jest prawdziwą rodziną, w której nie ma manifestowania uczuć i jest autentyczna więź. Czuć ją, gdy trzeba rozwiązać konflikt. Ten konflikt za daleko poza próg własnej chałupy i najbliższych opłotków nie wychodzi. To zasada.

Reżyser z Łomży broni bohaterów. Nie daje odpowiedzi, co dobre, a co złe, co do naśladowania, a co do potępienia. Idzie w stronę naturalizmu i delikatnie uśmiecha się do widza. To nic, że dziadek zachwyca się „holenderskim” samochodem wnuka i nie dostrzega rejestracji z Suwałk. To nic, że Paweł naprawia auto i nie zaczyna od sprawdzenia bezpieczników. Szybko zapada noc w wigilijny wieczór. Ta cicha i dramatyczna noc najlepiej będzie wyglądała na filmie, kręconym małą kamerą przez najmłodszą bohaterkę, która pięknie fałszuje międzynarodową kolędę. Bo film o nas z Polski B, który śni się na peryferiach stolicy, jeszcze się nie skończył. Trwa na prowincji obok nas.

W naturze

do blogu

Postanowiłam oderwać się od rzeczywistości. W przerwie między meczami mistrzostw Europy, odizolowałam się od świata na swojej działce rekreacyjnej. Zapowiadano wielkie, znaczy się pierwsze tego roku upały, zatem pobyt w plenerze uznałam za wskazany. Zamiast dusić się w bloku z wielkiej płyty, moje dziecię płci żeńskiej wywiozło mnie pod las do przyczepy campingowej. Rozciągnęłyśmy nad wiatą moskitierę ze starej firanki, rozbiłyśmy namiot plażowy, przyciągnęłyśmy dwie taczki chrustu z lasu na wieczorne ognisko, rozpaliłyśmy grilla, spożyłyśmy posiłek w porze obiadowej i dziecię odjechało.

Temperatura powietrza właśnie zatrzymała się na plus trzydziestu. W lodówce schłodziło się właśnie pierwsze piwo…

W czapeczce z daszkiem i napisem Euro 2004 klapnęłam pod namiotem. Jak mi dobrze, jak mi słodko… Lekki wiatr wieje, drzewa szumią, słońce nie praży, bo za namiotem… pies kopie kolejne nieplanowane dołki. … O, właśnie… Kulka, chodź do mnie, będę pieska czesać…. Tego akurat Kulka nie lubi. Musiałam trochę za nią pobiegać, chwycić, posadzić pod namiotem i wyczesywać gęstą sierść.

Dobrze, załatwione, oddajmy się odpoczynkowi intelektualnemu. Sięgnęłam po trzeci tom „Wojny i pokoju”. Dopiero na starość postanowiłam Tołstoja przeczytać. A skłonił mnie do tego film w reżyserii Sergieja Bondarczuka. Oglądałam go będąc nastolatką i nie wywarł na mnie żadnego wrażenia, wprost przeciwnie – uznałam za wybitnie nudny. Potem długo, długo tego filmu w TV nie było. Cóż, pozbywając się propagandowej sztuki Związku Radzieckiego, pozbawiliśmy społeczeństwo dostępu do wielu wybitnych dzieł.  Na szczęście kiedyś, w jednej z mniej znanych telewizji, rzekłabym tajnych, film się pojawił. I zachwycił mnie do tego stopnia, że najpierw nagrałam go na kasetę VHS (była powtórka), a potem zainwestowałam w płytę DVD. Wreszcie postanowiłam książkę przeczytać.  Zaszłam do biblioteki na swoim osiedlu. Nie ma, w czytaniu. No to wzięłam Dostojewskiego, też literatura rosyjska. Druga wizyta. Nie ma, w czytaniu. Dobrze, niech będzie jeszcze raz ten Dostojewski. Trzeci raz – to samo, ale już bez Dostojewskiego. Czyżby był tylko jeden egzemplarz „Wojny…” – pytam panią. Tak, jeden, czyli raz po cztery tomy.  Zbliżał się Dzień Matki, więc wysłałam córce linka do aukcji na wiadomym portalu i kazałam, jako prezent kupić. Dziecię było zachwycone moim życzeniem, bo zapłaciło za książkę, w czterech tomach, z przesyłką jedyne 12 zł. 

Właśnie doszłam do tomu trzeciego i roku 1812. Zaczytałam się, zaczytałam i pewnie dalej leżąc pod plażowym namiotem czytałabym delektując się wielką literaturą, gdyby nie pożar. Nie, nie pod namiotem. W Smoleńsku. Tam też dotarł Napoleon …. znaczy się on dotarł wcześniej… ale miejsce to samo. Z całym szacunkiem dla wszystkich, co byli i zostali pod Smoleńskiem, politycy tak mnie do miasta i jego okolic zniechęcili, że sama nie pojadę…

Odechciało mi się czytania. Z lodówki wyjęłam drugie piwo. Może trochę muzyki… włączyłam radio. Jeden przebój, drugi…. a między nimi…nie, żeby to było Euro 1016 nie protestowałabym. W sumie sport lubię. Między przebojami – sprawa referendum w sprawie tego brexit w Wielkiej Brytanii. Opinie, komentarze, raporty, prognozy, sondaże, przepowiednie, wróżenie z fusów….

Zatem pora na ognisko. Pali się! Fajnie! Wszelkie wieczorne owady odgonione! Można kolejne piwo…

A na zakończenie dnia, kiedy niebo pokryło się gwiazdami, a psy we wsi zaczęły szczekać – oczywiście jakiś super lekki filmik. Włączam swego podróżnego laptopa. MacGyver czy „Teoria wielkiego podrywu”? Niech będzie ten pierwszy. Ojej, co się dzieje? Gdzie napisy? Angielskiego przecież nie znam!

Coś się popier… popieprzyło. Trudno, urządzenie ma swoje prawa. Pozostał mi film w wersji polskiej – „Tajemnica Westerplatte” lub „Stawka większa niż śmierć”… No nie… najpierw Napoleon pod Smoleńskiem, potem walka o Unię, teraz polski akcent wojenny… wybrałam wojenną fikcję, czyli Klossa w wersji Kota.  

Po przespanej całkiem nieźle nocy i śniadaniu, zerknęłam do telefonu. Zaniepokoiło mnie jego milczenie. Bateria się wyładowała. No to wklepuję ten pin… zły… zaczynam panikować… jeszcze raz …. zły…. Pozostał mi jedna próba. Zaraz, a może ja po prostu pomyliłam piny? Kiedy ostatni raz włączałam pin w telefonie? Jak on w ogóle jest? W domu w lewej szufladzie po prawej stronie jest zapisany… ale tu nie ma szuflady…  Nie, nie podejmę trzeciej próby… Ruszam na wieś, szukać telefonu, by zawiadomić dziecię płci żeńskiej, że kontaktu ze mną nie ma, niech przyjeżdża, kiedy może i weźmie ze sobą trochę piwa. Telefon znalazłam, a jego właściciel zapytał mnie, co o tym sądzę. O czym? O tym, że Brytyjczycy zadecydowali, że wychodzą z Unii…. nic nie wiem, nic nie sądzę.

Wróciłam pod wiatę. Popatrzyłam na martwy telefon. Na milczące radio. Na Smoleńsk w „Wojnie i pokoju”. Z szafki wyjęłam pistolet typu wiatrówka. Na ogrodzeniu powiesiłam kartkę z tablicą strzelecką. Trzeba doskonalić sztukę strzelania.  

Miejsce Dnia Siódmego

Siedzę sobie na odludziu. Najbliższe zabudowania – 350 metrów ode mnie. Za mną stara przyczepa campingowa. Luksusowa, bo ma aż pięć metrów długości, osobną sypialnię, szafę i pomieszczenie pierwotnie przeznaczone na toaletę. Teraz to taka komórka z drewnem, makulaturą, grabiami i szpadlem. Mam lodówkę. W niej chłodzi się piwo i mleko. To drugie na jutro, na śniadanie. Mam prąd. Linia elektryczna jest blisko. Pociągnięcie przewodu nie kosztowało wiele. Woda – w butelkach. Te, po wodzie gazowanej i niegazowanej, zawierają „kranówę”. Robię z niej herbatę, podgrzewam do mycia. Naczyń i siebie. Woda w pięciolitrowych pojemnikach służy do wszystkiego innego, do czego na odludziu może się przydać. Jest stare radio. Kupiłam je we Wrocławiu na otwarciu Galerii Dominikańskiej i wiozłam do domu. Całe 500 km. Odbiera jedną stację. I wystarczy.

domy

Jest też „sławojka”. Bardzo potrzebna w takim miejscu. Nie korzysta z niej wiele osób. Nie śmierdzi. Czynna jest tylko w weekendy. Natura sama likwiduje to, co naturalne.

Towarzyszy mi Kulka. Taki pit bull, tylko w opakowaniu kundlowatego większego jamnika. To niezawodny system alarmowy. Szczeka na wszystko, co się rusza za ogrodzeniem. Właśnie dostrzegła zająca. Chętnie pobiegłaby za nim. Nic z tego. Jest psem kanapowym, który od czasu do czasu lubi wyrwać się na łono natury.

kulka

Zaraz zapadnie zmrok. Po mojej prawej stronie zajdzie słońce, które jutro wstanie po lewej. Tak mam postawiony drewniany stół. Ognisko zapalę dopiero po zachodzie. Będzie płonąć do północy. Potem pójdę spać. Rano obudzi mnie pies. Zmierzę poziom cukru we krwi, wypiję wodę z cytryną, zjem płatki kukurydziane….

zacghod

Rety, jakie to wszystko proste, jakie zwyczajne. Śpiewają ptaki, szczeka pies, słońce wschodzi i zachodzi, drzewa rosną, łąka zmienia się każdego dnia, posiane kilka lat temu niezapominajki ciągle kwitną, zboże dojrzewa, kamienie na skalniaku tkwią w miejscu, w którym je położyłam.

skalniak

Przed przyjazdem tutaj prowadziłam internetową dyskusję z koleżanką na temat prawdziwej i nieprawdziwej historii. Ten temat wydaje mi się taki daleki od świata, w którym teraz jestem.

Który świat jest prawdziwy? Ten, w wielkim mieście, w telewizorze 3D, w sieci z milionami stron? Czy ten, gdzie trawa zielona i brzęcząca pszczoły nad głową? Będąc tu uświadamiam sobie, jak niewiele człowiekowi potrzeba, by żyć, by zapomnieć, że właśnie teraz gdzieś ktoś toczy bój o prawdziwą lub nieprawdziwą historię, niszcząc drzewa, trawę, pszczoły, psy i ludzi….

Kilka lat temu, kiedy stawialiśmy ogrodzenie, wyrywając z pola zarosłego perzem kawałek ziemi na użytek działki rekreacyjnej, dostrzegłam coś więcej niż miejsce na weekend. To Miejsce Dnia Siódmego, tu po stworzeniu świata odpoczywał Bóg…    I niech takim zostanie….

 

Odnalazłam miejsce

DNIA SIÓDMEGO.

Bóg drzemał na pożółkłej trawie.

Pozwolił mi położyć się obok.

Leżeliśmy patrząc

na nietknięte satelitami niebo.

Za nami milczały sosny.

Przed nami wioska udawała,

że żyje.

Polem cicho przebiegł zając.

Szczęśliwy.

Tu nie ma myśliwych.

Owies stał dumnie.

Marzył o żniwach i stajni.

 

Bóg lekko uchylił powieki.

 

Uznał, że to było najlepsze.

moja twórczość literacka na www.czarownice.kosz.pl